MADOST MANİSA'NIN; TURİZM, TARIM VE TİCARET EKONOMİSİNİ KONUŞTU
MADOST 2023 yılının son toplantısını da gerçekleştirdi. Manisa'nın; ticari, zirai, turizm, dış ticaret, teknoloji, eğitim ve ekonomi konuları üzerine konuşma ve tespitlerin yapıldığı toplantıda; MCBÜ Salihli İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Osman Murat Koçtürk, MCBÜ İşletme Fakültesi Ekonomi Finans Bölümü Öğretim Üyesi, Doç. Dr. İsmail Metin ve MCBÜ İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tepeci birer konuşma yaptı.
Haber: Nurgül Yılmaz
Manisa Sevgi ve Dostluk Cemiyeti ( MADOST) üyeleri, özel misafirleri ve konuşmacı konuklarının katılımı ile 2023 yılının son toplantısını yine, Anemon Otel’de gerçekleştirdi. Yemekli toplantıya MADOST Dönem Başkanı aynı zamanda iş insanı olan Hakkı İşcan’ın yanı sıra; MODOST üyeleri ve üyelerin misafirleri de katıldı. Toplantıda;MCBÜ Salihli İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Osman Murat Koçtürk, MCBÜ İşletme Fakültesi Ekonomi Finans Bölümü Öğretim Üyesi, Doç. Dr. İsmail Metin ve MCBÜ İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tepeci Manisa’nın ticari, zirai, turizm, dış ticaret, teknoloji, eğitim ve ekonomisini; araştırma ve sunumları ile masaya yatırdı. MADOST üyelerinden; il Kültür ve Turizm eski Müdürü Erdinç Karaköse, İş insanı Halil Selcan, yazarlar Osman Özbaş ve İsmail Aydın, İş insanı Hayrettin Pulat ve MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin ise toplantıda birer konuşma yaparak, öneri ve fikirlerini, çalışmalarını, projelerini anlattı.
12 ŞEHİT MEHMETÇİK İÇİN SAYGI DURUŞU
MADOST toplantısının moderatörlüğünü; yazar, iletişim uzmanı, eğitmen ve içerik üreticisi Canten Kaya yaptı. MODOST Dönem Başkanı Hakkı İşcan toplantının açılış konuşması öncesi; Türkiye’nin bağrını yakan 12 Şehit Mehmetçik’e rahmet, aileleri içinde başsağlığı dileyerek, şehitlerimiz için bir dakikalık saygı duruşunda bulunulmasını sağladı.
“MANİSA’NIN EN KAPSAYICI VE BİRLEŞTİRİCİ PLATFORMU MADOST”
Hakkı İşcan daha sonra MODOST’un Manisa’da en kapsayıcı ve birleştirici platform olduğu vurgusunu yaptığı konuşmasında; “Manisamız’ın en kapsayıcı, en birleştirici platformu artık MODOST oldu. MADOST; Manisamız’ın ileri gelenlerinin kanaat önderlerinin bulunduğu en büyük sivil inisiyatifi, Manisamız’ın dernek ve oda başkanlarının akademisyenlerin ve iş insanlarının olduğu en geniş kapsamlı çatı sivil toplum kuruluşu, farklı fikirden , farklı mesleklerden , farklı kültürlerden insanların bir arada beraberce yan yana olduğu bir platform olma özelliğini taşıyor. Manisa için Türkiye için fikir üretilen, iyi ve faydalı işler yapma arzusu ve isteği içinde olan dostluğun ve sevginin adresi MADOST cemiyetinin, yeni dönem ikinci toplantısını Anemon Otel’de yüksek bir katılımla gerçekleştiriyoruz. Bu toplantının başarı ile geçmesini sağlayan en başta konuşmacı konuklarımız aynı zamanda MADOST’un çok değerli akademisyen üyeleri; engin bilgileri ve güzel anlatımları ile bizi bilgilendirdiler. Celal Bayar Üniversitesi’nden; Prof. Dr. Murat Koçtürk, Doç. Dr. İsmail Metin ve Prof. Dr. Mustafa Tepeci’ye verdikleri bilgilerden dolayı çok teşekkür ediyoruz. Ayrıca; tamamlayıcı bilgiler sunan fikirlerini paylaşan değerli üyelerimizden Erdinç Karaköse ye Ergün Metin hocamıza, Hayrettin Pulat hocamıza, İş insanı Halil Selcan’a katkılarından dolayı çok teşekkür ederiz. Ayrıca bu gecenin moderatörlüğünü yapan Canten Kaya hocamıza, bu gecenin tüm görüntülerini kaydeden, haberlerini yapan ve yayınlayan soruları ile konuların detayına inen gazeteci Nurgül Yılmaz’a, bu gecenin tüm muhasebe işlerini yürüten saymanımız İbrahim Çalışkan’a, her konuda destek veren yönetim kurulu üyelerimize, katılım sağlayan tüm değerli üyelerimize ve gelemese de kalbi bizimle olan tüm değerli üyelerimize ve dostlarımıza çok teşekkür ediyoruz. İyi ki varsınız, iyi ki MADOST var.” Görüşlerine yer verdi.
PROF. DR. OSMAN MURAT KOÇTÜRK’ÜN MANİSA ANALİZLERİ
MCBÜ Salihli İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Osman Murat Koçtürk Manisa’nın tarım yatırımları ve politikaları ile ilgili tespitlerini MADOST üyelerine anlattı. Manisa’nın 13.201 bin hektar alanının %38,9’luk kısmına denk gelen, 5.139 bin hektarlık tarımsal araziye sahip olduğu bilgisini veren Murat Koçtürk; Manisa’da toplamda 513.921 hektar tarımsal arazisinin %47’sine denk gelen 241.300 hektar arazinin sulanabilir nitelikte olduğunu kaydetti. Murat Koçtürk Manisa’nın en büyük ovasının Gediz ovası olduğunu, Ege Bölgesi’nde Sarıgöl’den başlayıp Manisa ilinin batısına kadar uzandığını, uzunluğunun yaklaşık 150 km ve genişliği bazı bölümlerde 20 km’lik alanı kapsadığını ifade etti.
MANİSA’DA AGROPARK VE GIDA İHTISAS ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ KURULMALI
Manisa tarımı ile ilgili önerilerinide açıklayan Murat Koçtürk, Manisa’da Agropark ve Gıda İhtisas Organize Sanayi Bölgesinin Kurulması önerisinde bulundu. Konu hakkında araştırmasını da anlatan Murat Koçtürk; “Bu çerçevede incelenecek konu başlıkları şunlar olacaktır. Manisa’da çiftçi örgütlenmesi, Manisa’da tarımsal inovasyon-teknoloji ve girdi kullanımı, tarımsal istihdam ve genç çiftçilerin tarım sektöründe etkinliğinin arttırılması, tarımsal ürün dış satımında kümelenme (Alaşehir, Saruhanlı örneği), Agropark ve gıda ihtisas organize sanayiinin kurulma olanakları, Manisa’nın organik tarım potansiyeli, Jeotermal Enerjinin seracılıkta kullanımı. Manisa İlinde ilki merkezde bulunan Manisa Organize Sanayi Bölgesi 1964 yılında kurulmuştur. Daha sonra Akhisar 1991, Turgutlu 1996, Salihli 1998, Kula Deri İhtisas OSB 1998, Akhisar Zeytin ve Zeytinyağı Türevleri 2012 ve son olarak Soma OSB’si (2013), kurulmuş bulunmaktadır. Manisa OSB sahip olduğu potansiyel ile otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinin tercih ettiği, Türkiye’nin önde gelen yatırım alanlarından birisi kabul edilmektedir. Manisa OSB, hem Avrupa’da hem de Dünya’da en iyi yatırım yapılabilecek OSB’ler içerisinde iki kez birincilik kazanmıştır. Bu aşamadan sonra Tarım ve Gıda alanında da İhtisas OSB veya nispeten Agropark olarak isimlendirilen yeni yatırım bölgelerine de gereksinim duyulmaktadır. Türkiye’de henüz faal bir Agropark bulunmamaktadır.
Mersin bölgesinde kurulma çalışmalarından bahsedilmektedir. Son yıllarda Organize Sanayii Bölgelerinin başına Gıda İhtisas kelimesi eklenerek Gıda İhtisas Organize Sanayii Bölgelerinin kurulması gündeme getirilmektedir. Nitekim Manisa Yunusemre Belediyesi Yunt Dağı için Tarım İhtisas OSB kurulması için fizibilite çalışması başlatmıştır. Aynı şekilde Manisa TSO’nun Saruhanlı da bir Gıda ve Tarım İhtisas OSB kurulması girişimi ile Alaşehir ’de kurulması planlanan, Alaşehir tarıma dayalı Sera İhtisas OSB’ne ortak olunması ile ilgili meclis kararı bulunmaktadır.
Manisa’da kurulacak bir Agropark ile doğrudan yabancı yatırımlar çekilerek katma değeri yüksek endüstriyel tarım ihracatında artış gözlenebilecektir. Manisa’nın tarımda rekabetçiliğini arttırabilmesi için katma değer yaratacak Agropark ve Tarım ve Gıda İhtisas OSB kurulması şüphesiz çok faydalı olacaktır. Ölçek ekonomilerinden yararlanarak daha düşük maliyetli, katma değeri arttıracak ürünlerin üretimi sağlanabilir. Bu kuruluşlar için yabancı ülkeler nezdinde de yatırımcı aranmalı ve teşvikler arttırılmalıdır.” görüşlerine yer verdi.
DOÇ. DR. İSMAİL METİN’İN MANİSA ANALİZLERİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Metin Manisa’nın dış ticaret hacmi ve hareketleri hakkında MODOST üyelerini ve katılımcıları bilgilendirdi. Manisa’nın konumu itibariyle Anadolu’yu, Ege Denizi’ne bağlayan bir köprü görevi görmesi dolayısı ile sağladığı lojistik üstünlükler ve kalifiye iş gücüne sahipliği ile Ege’nin çok kıymetli şehirlerinden olduğunu ifade eden Doç. Dr. İsmail Metin; 2021 yılı verilerine göre rakamlarına göre Manisa’nın İller itibariyle kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılası dolar bazında 9,378,40 olarak kayıtlara geçtiği bilgisini verdi. Manisa yüzde 7.1 işsizlik oranına sahip.
MANİSA’DA DIŞ TİCARET VERİLERİ
Doç. Dr. İsmail Metin Manisa’nın dış ticaret hacmini TÜİK 2023 verileriyle açıkladığı sunumunda; “Türkiye 2023 yılı Ocak-Ekim döneminde 209,9 milyar dolarlık ihracata karşılık 303,8 milyar dolarlık ithalat yaparak toplamda 513,7 milyar doları aşan bir dış ticaret hacmine ulaşmıştır . İstanbul, Kocaeli, Ankara, İzmir, Bursa, Gaziantep, Mersin ve Sakarya’nın ardından en çok dış ticaret hacmine sahip 9. şehir Manisa olmuştur. Söz konusu 9 il Türkiye’nin dış ticaretinin %80’ini yapmaktadır.” Dedi.
İTHALAT VE İHRACAT YAPILAN ÜLKELER
Manisa en çok; Almanya, Polonya, İtalya, Romanya ve Çin’den ithalat yaparken; en çok Romanya, İngiltere, Polonya, Bulgaristan ve Macaristan’a ihracat yapıyor.
MANİSA’NIN DIŞ TİCARETTE EN ÇOK İTHAL VE İHRAÇ ETTİĞİ ÜRÜNLER
Manisa en çok televizyon üretimi için gerekli ürün gruplarını ithal ediyor. 84-85 Fasıllardaki Makinalar ve televizyon üretimi tüm Manisa ithalatının %63'ünü kapsıyor. Bunu; 39-48 fasıllardaki plastikler ve 72-83 fasıllardaki demir çelik ürünleri takip ediyor.
İhracatta öne çıkan ürün grupları ise şöyle; 84-85 Fasıllardaki Makinalar – televizyon üretimi Manisa’nın tüm ihracatının %74'ünü kapsıyor. Bunu; 39-48 fasıllardaki plastikler ve 72-83 fasıllardaki demir çelik Ürünleri takip ediyor.
2022 VERİLERİNE GÖRE; MANİSA’DA +50.000.000 $ İHRACAT YAPAN SANAYİ KURULUŞLARI
Doç. Dr. İsmail Metin Manisa’da en çok ihracatı yapılan sektörler ülke ihracatındaki önde gelen sektörlerle paralellik gösterdiğini ifade ettiği konuşmasında; “Ülkenin en çok ihraç ettiği ürünlere ilaveten TV ve iklimlendirme aletleri, zeytin, tavuk ürünleri ve meyve-sebzeler Manisa ilinin ihracatında göze çarpan sektörlerdir. Manisa’da ihracat ve ithalat sektörlerinde benzerlik olması ihracatın büyük bir bölümünün ithalata bağımlı olduğunun göstergesidir.” Dedi.
“MANİSA’DAKİ FİRMALARIN İHRACATINI ARTIRABİLMEK İÇİN FUARLAR ŞART”
Doç. Dr. İsmail Metin Manisa’daki firmaların ihracatını artırabilmek için bazı önerilerde de bulundu. İsmail Metin önerilerini şöyle sıraladı. “Uluslararası ihtisas fuarlarına katılma, (Sektörel fuar=452binTL Destek var.) Ticaret Müşavirlikleri, Profesyonel arama motoru optimizasyonu (SEO) yapılarak arama motoru pazarlamasına yönelme, Ticaret Bakanlığı’nın destek ve onay verdiği elektronik pazaryerlerine (B2B e-ticaret sitelerine) üye olma, (Pazaryeri başına 3 yıl, 200bin TL destek) İş adamı derneklerine üye olarak yurt dışı gezilere katılma, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterlikleri ve Ticaret ve Sanayi Odaları aracılığı ile müşteri edinme yöntemleri önerilebilir.”
PROF. DR. MUSTAFA TEPECİ’NİN MANİSA TURİZMİ ARAŞTIRMALARI
MCBÜ İşletme Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tepeci ise Manisa turizmi, kentin ekonomisine kazandırılması konusunda atılacak adımların belirlenmesine yönelik bir eylem planı hazırlanması gerektiği vurgusu yaptığı sunumunda; turistlere sunulan ürün ve hizmetlerin pazarlama araştırmalarına dayalı olarak, yani hedef turist profiline göre oluşturulması gerektiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Mustafa Tepeci konu hakkında önerilerini şöyle sıraladı; turist çekim gücüne sahip olan turistik ürünlerin istenen nitelikte hazırlanması. Var olan turistik ürünü tamamlayan ve değer katan destekleyici ürünlerin geliştirilmesi. Herhangi bir alanda yapılan turizmi faaliyetlerinin diğer turizm faaliyetleri ile birleştirilmesi. Turizmi faaliyetlerinin yürütülmesi için yetişmiş insan gücüne ihtiyaç olduğu.
PROF. DR. MUSTAFA TEPECİ’NİN MANİSA TURİZMİ KITABI ÇIKTI
Manisa’nın turizm açısından güçlü, zayıf yönlerini, fırsatlar ve tehditleri de tespit ederek açıklayan Prof. Dr. Mustafa Tepeci, yetkili kurumların bu önerileri dikkate almaları gerektiğine vurgu yaptı. Bu tespitlerini birde kitaplaştıran Mustafa Tepeci, kitabını Manisa Turizm sektörü ile ilgilenen her kurum, kuruluş veya özel teşebbüsün okumasını tavsiye etti.
MANİSA’NIN TURİZMDE GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ
Mustafa Tepeci Manisa’nın turizm açısından güçlü yönlerini şöyle sıraladı; Üç semavi dine ait kalıntılar, yapıların olması. İlin doğal, tarihi, kültürel değerler açısından diğer turistik zenginlikleri. Konaklama, restoran ve alışveriş imkanları. Yerel halkın misafirperver tutumları. Güçlü ulaşım ağı, havaalanına erişim. Avrupa’ya ve Ortadoğu’ya yakınlık. Turizmin teşvik edilmesi, devlet destekleri. Avrupa’daki rakiplerine göre fiyat avantajı. Artan restorasyon ve iyileştirme yatırımları.
Manisa’nın turizm açısından zayıf yönleri; Turistik ürün ve hizmetlerin memnuniyeti sağlayacak düzeyde hazırlanmaması. Turizm odaklarında altyapı ve üst yapı eksiklikleri (restorasyon, aktivite eksiklikleri.) Hizmet kalitesi ve standartlarının düşüklüğü. Tur programlarının hazırlanmaması. Tanıtım faaliyetlerinin yetersiz olması. Kokartlı turist rehberi sayısının azlığı. Manisa turizmine yönelik hediyelik eşya eksikliği. Kurumlar arası iş birliği koordinasyon eksikliği.
MANİSA TURİZMİNDE FIRSATLAR VE TEHTİDLER
Mustafa Tepeci Manisa turizminde fırsatları şöyle sıraladı; ABD, Avrupa, Uzakdoğu’dan ortalama harcamaları yüksek turistlerin gelme potansiyeli. Dünyada daha fazla maneviyata yönelme. Ulaşım imkanlarının artması ve ucuzlaması. Ortalama yaşam süresinin artması. Üniversitede turizm işletmeciliği bölümünün açılmasının planlanması. Turizm paydaşlarının bir araya gelerek turizm plan, politikalarını belirleme çalışmaları. Yenilikçilik ve teknolojik gelişmeleri turizm ürünlerine yansıtabilme.
Mustafa Tepeci’ye göre Manisa turizminde tehditler ise şunlar; Çevre ülkelerdeki savaşların (Ukrayna-Rusya ve İsrail-Filistin) ülkemize etkileri. Çevre ülkelerden göç ve mülteci akını ve terör olaylarının ülke imajını olumsuz etkilemesi. Restorasyon çalışmalarında arkeolojik yapıların orijinalliğinin bozulması. Ekonomik istikrarsızlık, yüksek enflasyon ve döviz kurlarında oynaklık.Turizm faaliyetlerinde turizm ve hizmet eğitimi yetersiz kişilerin aktif rol alması.
‘EFENDİ’ UYGULAMASI YOLDA
MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin geliştirdiği bir uygulama ile tarımla uğraşan çiftçilerin çok faydalanacağı bir dijital platformu oluşturduklarını ve en kısa zamanda lansmana çıkacaklarının müjdesini verdi. Atatürk’ün “Köylü Milletin Efendisidir” sözünden ilham alınarak; ‘Efendi’ adı verilen uygulama hem Android hem de İOS kullanıcılarına hizmet verecek. Efendi uygulaması; ‘Çiftçinin dijital özgürlüğü” olarak ta nitelendiriliyor. Uygulama, çiftçiyi ve ürününü korumayı ve maliyetlerini en aza indirgemeyi hedefliyor.
Efendi uygulaması ve Projesi aynı zamanda; çiftçilerin daha düşük maliyetle girdi temin etmelerini, daha yüksek fiyatlarla ürün satmalarını ve teknolojiyi tarımsal faaliyetlerine entegre ederek daha kaliteli ve daha verimli üretim yapmalarını sağlayarak, kırsal kalkınmaya katkı sağlamayı amaçlayan bir sosyal inovasyon projesi.
Projenin ve uygulamanın çalışma prensiplerini anlatan, MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin; “Proje temelde bir web sitesi, bir mobil program ile tanıtım ve reklam üzerine kurgulanmıştır. Uygulama ve projemiz başta çiftçiler ve tarımla uğraşanlar olmak üzere; bireysel kullanıcılar ile Kurumsal kullanıcılara (çiftçiye mal satan, mal alan veya hizmet sunan firmalar) hizmet verecek. Oluşturduğumu modüller ile de çitçimizin hava durumlarından, doğal olaylardan, mali problemlerden muzdarip olmasının da önüne geçeceğiz.” dedi.
UYGULAMADA HANGİ MODÜLLER OLACAK, NASIL ÇALIŞACAK?
MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin’in verdiği bilgilere göre Çiftçi bu uygulama ile; güncel meteorolojik olaylar bilgisine, konum bazlı çalışmalara, hava durumlarına, don uyarılarına ve hasat zamanı gibi bilgilere çok kolay ve hızlıca ulaşabilecek.
·Oluşturulacak ‘Çiftçi Forumu’ ile Çiftçiler; kendi aralarından üretim faaliyetleriyle ilgili istişarelerde bulunabilecek. Hizmet Talep modülü ile çiftçiler; dronela ilaçlama, çiftçi taksi, soğuk hava deposu, sözleşmeli tarım şirketi bulma, damla sulama firması bulma gibi hizmetlere erişebilecek. Yine uygulama modülleri arasında yine bir istihdam alanı yer alacak. Uygulamanın bu modülünde; iş ilanı veya işçi ilanı girmek mümkün olacak. Yani Efendi uygulaması aynı zamanda; çiftçi, işçi, üniversiteden mezun olan ve tarım sektöründe çalışmak isteyen yeni mezunlar için bir kariyer planlama, iş ve işçi bulma platformu olarak hizmet verecek.
SİGORTA, EĞİTİMLER, MALİ İŞLER, DUYURU VE HABERLER ‘EFENDİ’ DEN ALINACAK
MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin uygulama özelliklerinin devamı hakkında; “Çiftçiler sistemin kurumsal tarafında yer alacak, sigorta şirketlerinden uygulama aracılığı ile teklif alabilecek. Çiftçi İşletme Defteri , tüm gelir ve giderler uygulama aracılığı ile takip edilebilecek. Akademi Tarımsal üretim, TARSİM ve sosyal güvenliğe ilişkin eğitimler uygulama aracılığı ile verilebilecek. Haberler, Duyurula, hibe, teşvik, destekleme ödemeleri uygulama aracılığı ile yapılabilecek. Linkle ulaşılabilecek hizmetler, hal fiyatları, ticaret borsası fiyatları, Tarım Bakanlığı Duyuruları, tarım takvimine (tarimtv.gov.tr) yin uygulama aracılığı ile ulaşılabilecek. Gelecekte ise Yapılması Planlanan Entegrasyonlar arasında; TARSİM ve Tarım Kredi Kooperatifleri’nin uygulama çatısı altına dahil edilmesi de var.” dedi.
‘EFENDİ’ ATATÜRK’ÜN VASİYETİNİ YERİNE GETİRECEK
MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin ‘Efendi’ Uygulamasının yazılımının Atatürk’ün vasiyetine yerine getirecek çalışma prensipleri ile hazırlandığını ve deneyimli bir yazılım kadrosu ile son şeklinin verildiğini hatırlatarak; “Kısacası çiftçi ve tarımla uğraşan her bir birey Efendi’yi; hem bir haber sitesi, hem bir kariyer platformu, hem bir sosyal medya platformu, hem bir muhasebe bürosu, hem bir meteoroloji istasyonu, hem bir en güvenilir akıl hocası, hem bir sahibinden al-sat, hem de bir alışveriş sitesi gibi kullanabilecek. Ne aldatılma, nede yanılma riski olan hiç bir bilgi veya veriye yer verilecek. Profesyonel bir ekip ve editör kadrosu ile yayın yapacağımız web sitesi ve ‘Efendi’ uygulamasında Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün “Köylü Milletin Efendisidir” sözünü vasiyet kabul ederek; köylüye, çiftçiye, ziraat ve tarımla uğraşan kesime hak ettiği kıymeti vereceğiz. Efendi’nin ve web sitesinin lansmanını da; 22 Şubat 2024 tarihinde Manisa’da yapacağız.” bilgisini verdi.
MODOST ÜYELERİNDEN ÖNERİ VE TESPİTLER
Program sırasında ve sonunda; MADOST üyelerinden il Kültür ve Turizm eski Müdürü Erdinç Karaköse, İş insanı Halil Selcan, yazarlar Osman Özbaş ve İsmail Aydın, İş insanı Hayrettin Pulat ve MCBÜ Öğretim Üyesi Dr. Ergün Metin birer konuşma yaparak, öneri ve fikirlerini beyan etti.